Zelf eetbare paddenstoelen kweken

De paddenstoel is een bijzonder verschijnsel in de natuur. Het is geen plant, maar het is een vruchtlichaam van een schimmel. De schimmel of zwam zit voornamelijk onder de grond en leeft als een groot netwerk in de bodem. Als je dus een paddenstoel plukt, pluk je geen zelfstandige paddenstoel. Je plukt een deeltje van een groot geheel. Er bestaan veel meer soorten dan wij kennen. Een schimmel kan zichzelf kruisen met andere soorten, waardoor er ook weer nieuwe soorten ontstaan. In de natuur zorgen schimmels ervoor dat de voedingsstoffen uit dode organismen (dieren, planten, etc.) weer in de kringloop terugkomen en opnieuw gebruikt kunnen worden.

Zelf eetbare paddenstoelen kweken is een leuke hobby en past goed in de permacultuur, maar er komt meer bij kijken dan je denkt. En het is afhankelijk van hoe je ze wilt kweken. Je kunt ervoor kiezen om met het seizoen mee te gaan en te oogsten in de herfst. Dan is het kweken op houtstammen een mooie optie. Je kunt complete stammen met broed kopen. Dit kan bijvoorbeeld bij Groene Takken. Plaats de stam op een schaduwrijke vochtige plek in de tuin.

Zelf broed maken

Je kunt ook zelf broed inkopen in vorm van ‘pluggen’ en deze in voorgeboorde gaten in een boomstam plaatsen. Zelf broed maken is geen makkelijke klus. Dit gebeurt in een laboratorium onder steriele omstandigheden. Mycobois In België is een goed adres om kleinschalig broed te kopen. Echter kun je niet elke paddenstoel op elke boomstam kweken. Een Shii-take groeit bijvoorbeeld goed op een inlandse eik.

Een andere methode om paddenstoelen te kweken is om zelf substraat te maken waar je broed in verwerkt. Dan ben je niet afhankelijk van het seizoen. Hierover heb ik een workshop gevolgd van Bruno Van Haudenhuyse van GandaZwam uit België. Georganiseerd door Siemen Cox en Max de Corte in de Educatieve tuin de Enk in Rotterdam. De substraatmethode die Bruno ontwikkelde gebruikt stro en koffieprut. Het klinkt eenvoudig, maar het vraagt aandacht en hygiënisch werken om de ideale omstandigheden te creëren voor de schimmel.

De werkwijze

De basisregel is dat de ingrediënten zo veel mogelijk ontdaan zijn van bacteriën en andere schimmels. Het steriliseren van stro en de koffieprut speelt daarin een belangrijke rol. Anders zouden er teveel andere schimmels kunnen ontstaan, die de wenselijke groei van de paddenstoelschimmel kunnen remmen met als gevolg dat de oogst tegenvalt. Of erger, dat de onwenselijke schimmels dominanter worden en de paddenstoelschimmel het niet overleeft. Let op: 100% steriel zal het echter nooit worden, omdat we geen laboratorium hebben.

Je start met het fijnmaken van het stro. Dit kan met een hakselaar of met een kleine bijl. Hoe kleiner het materiaal, hoe meer kans de schimmel heeft zich uit te breiden. De schimmel wil graag met de vezelrichting van het stro groeien. Hoe meer deeltjes er zijn, hoe meer contactpunten, hoe sneller de groei. Het fijne stro wordt daarna in water met een temperatuur van 60 tot 65 graden Celsius gedompeld. Na 15 minuten haal je het eruit en verdeel je de stro over een oud laken zodat het uit kan stomen. Ontsmet het laken vooraf met een 5% verdunning van waterstofperoxide. Het makkelijkst gaat dat met een plantenspuit. Dit is een brandbare vloeistof, dus werk altijd met handschoenen. Als de stoom eraf is stop je het stro in afsluitbare emmers. Ook deze emmers moet je eerst inspuiten met waterstofperoxide. Mayonaise-emmers van 10 of 20 liter kun je halen bij een snackbar.

Perfect schimmelvoedsel

Het voordeel van koffieprut is dat het perfect schimmelvoedsel is. Laat de koffieprut 2 dagen staan en je ziet er al groene schimmel op. Deze groene schimmel willen we in dit geval juist vermijden, want dit is de grootste vijand! Maar het toont aan dat koffieprut ideaal is voor schimmelvorming. Als je veel koffieprut verzamelt (of een partij bij een kantoor of een restaurant regelt), moet je ook de koffieprut steriliseren. Dit lukt het best in een snelkookpan, gedurende 15 minuten in een laagje water. Daarna direct in een ontsmette emmer stoppen en afsluiten om het af te laten koelen.

IMG_5822Vervolgens neem je een ontsmette mengbak waar je 10 liter stro,  ca. 500 gr koffie en het broed goed door elkaar mengt. Stop het mengsel in een zak met zo min mogelijk lucht. En uiteraard goed dichtmaken. Op de afbeelding zie je de ‘worsten’. Elke worst bevat 10 liter stro. Hier zit broed in van een Roze oesterzwam en een Blauwe oesterzwam. Van elke worst kun je circa drie keer oogsten en het kan een opbrengst genereren van 1 kilo.

De worst leg of hang je bij voorkeur op een donkere vochtige plek. Dit kan in de kelder, de schuur of de garage zijn. Idealer is de vochtige badkamer. Indien de ruimte te weinig vochtig is kun je over de worst een natte doek hangen. Laat de worst de eerste 4 dagen met rust zodat de broed zijn netwerk kan bouwen. Breng daarna snedes in het plastic aan. Na een paar weken laten de zwammen zich zien!

Contact

Wilt u ook een permacultuur ontwerp met paddestoelen?
Neem contact op voor een vrijblijvende offerte.